Μαρία Κομνηνού leaders stamp

Στο φουαγιέ της Ταινιοθήκης της Ελλάδος δεσπόζει μια μπρούντζινη προτομή της Αγλαΐας Μητροπούλου (1929-1991), η οποία πρωτοστάτησε στη δημιουργία του ιδρύματος που εξελίχθηκε στον μοναδικό επίσημα αναγνωρισμένο ελληνικό φορέα συντήρησης της κινηματογραφικής κληρονομιάς. Στα ίδια χνάρια βαδίζει σήμερα η κόρη της, Μαρία Κομνηνού, Γενική Γραμματέας του Διοικητικού Συμβουλίου της Ταινιοθήκης και Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Τμήμα Επικοινωνίας & Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

«Νομίζω ότι η Ταινιοθήκη είναι μία κιβωτός», λέει η Μαρία Κομνηνού. «Έτσι την είχε ονομάσει σε μια πολύ ωραία φράση του ο αείμνηστος Κώστας Σταματίου, κριτικός και μεταφραστής του Σαρτρ. Είναι μία κιβωτός στην οποία διασώζονται σημαντικές καλλιτεχνικές και ιστορικές μνήμες της Ελλάδας. Μια κληρονομιά υλική και άυλη μαζί, κι όταν λέω άυλη εννοώ όλες τις μνήμες των ανθρώπων που μέσα στην Ταινιοθήκη γνώρισαν τον κινηματογράφο και προσπάθησαν να μεταφέρουν τα διδάγματά του είτε στην οθόνη είτε σε διαφορετικούς τομείς της εκπαίδευσης και της ζωής».

Οι απαρχές της Ταινιοθήκης της Ελλάδος βρίσκονται στη δεκαετία του 1950, όταν ιδρύθηκε η Κινηματογραφική Λέσχη Αθηνών, που με Βασιλικό Διάταγμα εξελίχθηκε σε Ίδρυμα το 1963. Μεταπολιτευτικά, νόμος της Υπουργού Πολιτισμού Μελίνας Μερκούρη εξασφάλισε στο ίδρυμα κρατική επιχορήγηση, που επέτρεψε τον εμπλουτισμό της συλλογής και τη διεύρυνση των δραστηριοτήτων της. Από το 1983 η Ταινιοθήκη της Ελλάδος είναι τακτικό μέλος της Διεθνούς Ένωσης Κινηματογραφικών Αρχείων (FIAF) και ιδρυτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κινηματογραφικών Αρχείων (ACE).

Κομβική στιγμή στην πρόσφατη ιστορία της ήταν η εγκατάσταση στη σημερινή της έδρα το 2009, στη συμβολή της Ιεράς Οδού με την οδό Μεγάλου Αλεξάνδρου, στην Αθήνα. Με κονδύλια από το Γ’ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, το κτήριο του παλιού κινηματογράφου «Λαΐς» διαμορφώθηκε σε χώρο αντάξιο ενός σύγχρονου ιδρύματος διαφύλαξης της κινηματογραφικής κληρονομιάς, με δύο αίθουσες προβολών, θερινό κινηματογράφο, βιβλιοθήκη, μουσείο κινηματογράφου, αναγνωστήριο, οπτικοακουστικά αρχεία και γραφεία. Η Ταινιοθήκη διαθέτει επίσης ιδιόκτητο χώρο στην Αγία Παρασκευή, όπου φυλάσσεται και συντηρείται όχι μόνο η δική της συλλογής –με 10.000 περίπου τίτλους– αλλά κι εκείνη του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου.

Παράλληλα με τη συντήρηση του πολύτιμου αρχείου της και τη διάδοση της κινηματογραφοφιλίας στη νέα εποχή, η Ταινιοθήκη της Ελλάδος έχει κάνει τα πρώτα βήματα για την ψηφιοποίηση μέρους της συλλογής της και έχει συνδεθεί με δύο ψηφιακές βάσεις δεδομένων: το Filmarchives Online (www.filmarchives-online.eu), όπου έχει καταχωρηθεί και είναι προσβάσιμη στους μελετητές η μη μυθοπλαστική συλλογή της, και την Ευρωπαϊκή Κινηματογραφική Πύλη EFG (www.europeanfilmgateway.eu), η οποία συνδέεται με την Ευρωπαϊκή Ψηφιακή Βιβλιοθήκη «Europeana».

Όσοι έχουν παρακολουθήσει την πορεία του ιδρύματος, γνωρίζουν ότι η εξασφάλιση κονδυλίων για την ομαλή λειτουργία του είναι μια δύσκολη υπόθεση. «Θεωρώ ότι Ταινιοθήκη της Ελλάδος είναι συστατικός θεσμός για τον πολιτισμό και προσδοκώ ότι στο μέλλον θα αντιμετωπιστεί ως τέτοιος», επισημαίνει η Μαρία Κομνηνού. «Το ιδανικό θα ήταν να λειτουργεί με ένα δεδομένο προϋπολογισμό, όπως τα Εθνικά Αρχεία του Κράτους, η Εθνική Βιβλιοθήκη ή η Εθνική Πινακοθήκη». Σημαντική βοήθεια προήλθε από κονδύλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω των προγραμμάτων ΕΣΠΑ, ενώ ευπρόσδεκτη ήταν η στήριξη από χορηγίες ιδρυμάτων, όπως η Εθνική Τράπεζα, ή ιδιωτών, όπως ο Σπύρος και η Ζουσάρα Πολέμη.

«Ελπίζουμε ότι, με τη διαμόρφωση του νέου σωματείου Φίλοι της Ταινιοθήκης στη Βόρειο Αμερική, πολλοί περισσότεροι από τους ομογενείς συμπατριώτες μας θα συνδράμουν στο τόσο σημαντικό αυτό έργο, που είναι η συντήρηση της ελληνικής κινηματογραφικής μνήμης», καταλήγει η Μαρία Κομνηνού, που δεν παραλείπει να σταθεί σε κάτι ακόμα: «Μεγάλη δύναμη για την Ταινιοθήκη είναι η αναγνώριση και η υποστήριξη από ομοειδή ιδρύματα στο εξωτερικό. Σημαντικές προσωπικότητες μας έχουν σταθεί πολύτιμοι σύμμαχοι, μαζί βέβαια με τον ελληνικό κινηματογραφικό κόσμο, που ξέρει ότι η Ταινιοθήκη είναι το σπίτι του».

Συντελεστές

  • Σκηνοθεσία & PostProduction: Αλέξης Σκουλίδης
  • Μακιγιάζ: Ρούλα Λυμπεροπούλου
  • Δημοσιογραφική Επιμέλεια – Κείμενα: Πάρης Κορμαρής
  • Γενική Διεύθυνση: Αγάπη Τσακπίνογλου